U bent hier

Over Kleefkruid*

Over mezelf

Ik ben Mira Van Olmen (°1976), master in de sociale pedagogiek en sinds 2005 verantwoordelijke kinderopvang in IBO Leest van Landelijke Kinderopvang.

Ik verdiepte me in natuurbeleving met kinderen en in groene speelinfrastructuur. Ik organiseer geregeld activiteiten rond natuurbeleving voor de kinderen uit de buurt en bezocht verschillende natuurrijke speelterreinen in Nederland en Duitsland. Ik ben lid van Springzaad.be.

Vanuit deze opgebouwde kennis en ervaringen, bied ik vorming op maat van iedereen die met kinderen de natuur in wil.

Mijn visie

Kleefkruid* gaat voor meer natuur en avontuur voor kinderen,

want de kwaliteit van buiten spelen is de laatste jaren fel verminderd. Kinderen hebben veel minder kansen op creatief spel in de natuur, ze krijgen veel minder vrijheid en kansen op avontuur dan vorige generaties.  Kinderen spelen ook 50% minder buiten in publieke ruimten dan 20 jaar geleden. De toename van het verkeer en van de bebouwing, de afname van de sociale cohesie en de institutionalisering van de kindertijd liggen aan de basis daarvan. Als kinderen buiten spelen, gebeurt dat vaker in de eigen tuin (die niet altijd even avontuurlijk is aangelegd) en in georganiseerd verband (jeugdbeweging, school, sportclub, opvang,…).

Natuur wordt voor steeds meer kinderen onvertrouwd, vies en beangstigend. En dat is heel jammer, want de natuur heeft kinderen heel wat te bieden.

2 kinderen op een klimtoren
De natuur biedt aan kinderen...

Kinderen leren de wereld kennen via hun zintuigen, via directe concrete ervaringen. In de natuur zijn er heel veel zintuiglijke prikkels en bovendien veranderen die prikkels met de seizoenen, het weer, de plaats waar je bent en de evolutie van je buitenruimte. Kinderen worden buiten dus volop gestimuleerd om de wereld te verkennen.

Een natuurrijke buitenruimte stimuleert ook de creativiteit van kinderen: stokken, dennenappels, nootjes, stenen, schelpen, vruchtjes,… zijn gratis speelgoed waar kinderen steeds weer een eigen invulling aan kunnen even.

Buiten in de natuur kunnen kinderen eigen grenzen en mogelijkheden leren kennen én verleggen: geraak ik dat bergje opgekropen, durf ik met blote voeten over de steentjes, hoe hoog kan ik in de boom en zou ik over de plas geraken? Weet ik de weg nog terug?

Natuur biedt rust aan kinderen én volwassenen. Uit onderzoek blijkt dat buiten zijn in de natuur zowel de psychische als fysieke stresssymptomen vermindert. Voor kinderen die aakeen hele dag in groep samenleven, is die rust dus zeer waardevol. Bovendien biedt een natuurrijke buitenruimte ook ademruimte, gezonde buitenlucht.

Een natuurrijke buitenruimte stimuleert ook beweging: lopen, springen, klimmen, sluipen, evenwicht houden, sjouwen,… Ook de fijne motoriek wordt aardig gestimuleerd: grassprietjes uittrekken, peuteren in de aarde, kriebelbeestjes vangen, klavertjesvier plukken, mooie schelpjes rapen,…

Een natuurrijke buitenruimte biedt geborgenheid: hoekjes en kantjes, verstopplekjes, geheime kampen, plaatsen waar je denkt dat volwassenen je niet zien,… Kinderen willen wel eens de drukte van de opvang ontvluchten, alleen zijn of samen met hun beste vriend, zonder dat de kleuters in de weg lopen of net uit de drukte van de voetballende tieners. Op een open grasveld of een betonnen koer wordt dat wel heel moeilijk…

Tenslotte, intense ervaringen in de natuur op jonge leeftijd, samen met kennis over de natuur, leidt tot verbondenheid met en zorg voor de natuur op latere leeftijd.

Kleefkruid* gaat voor vuil en (een beetje) gevaarlijk

In onze samenleving is er heel veel aandacht voor hygiëne. Dat heeft ongetwijfeld zijn waarde, maar tegelijk zijn er daardoor bv. meer allergieën dan vroeger. We vinden het belangrijk om de speelwaarde van vuil worden na te gaan: in de plassen springen en met modder boetseren hebben een meerwaarde, maar misschien niet in putje winter. Je hoeft niet per se met je handen in de composthoop te gaan graven, in de aarde of in een zandbak is ook fijn.

Het is bovendien vooral belangrijk dat kinderen leren omgaan met vuil en ziekten: handen wassen voor het eten, wondjes van buitenspel even ontsmetten, geen vruchten plukken in het bos die lager dan een halve meter groeien, alleen witte sneeuw proeven…

We leven ook in een samenleving waar we alles in de hand willen houden, waarin we denken alles onder controle te kunnen houden, als we maar hard genoeg ons best doen. Accidenten zijn altijd iemands fout. Bij iedereen die met kinderen werkt, leidt dit tot angst voor aansprakelijkheid. Vaak leidt dit ook tot hyperbeveiligde speelomgevingen voor kinderen. Elk ongeval dat gebeurt resulteert in nieuwe regels.

Nochtans hebben verantwoorde risico’s (dus zonder levensbedreigende situaties, geen risico’s zonder speelwaarde of risico’s die kinderen niet kunnen inschatten) een duidelijke meerwaarde voor kinderen:

  • Kinderen zoeken het zelf op, ze kiezen er zelf voor, het is een belangrijk onderdeel van hun spel. In tijden waarin kinderparticipatie- terecht - hoog in het vaandel wordt gedragen, is dit geen onbelangrijk argument.
  • Risico’s zijn onderdeel van het normale leven. Risico’s vermijden voor kinderen is op termijn veel gevaarlijker dan hen met risico’s leren omgaan.
  • Risico’s nemen is voor kinderen ontwikkelen, grenzen verleggen
  • Het gevoel van beheersing ‘ik kan het’, creëert ondernemende kinderen.
  • Risico’s nemen en angsten overwinnen is goed voor de emotionele ontwikkeling van kinderen.

Kleefkruid* ziet kansen en uitdagingen

Wie met baby’s en peuters werkt, legt de basis. We kunnen als volwassenen zorgen dat heel kleine kinderen vertrouwd raken met de natuur, dat ze zich op hun gemak voelen buiten en genieten van al het interessants dat de natuur hen te bieden heeft. Deze basis is onontbeerlijk voor latere positieve ervaringen in de natuur. Ouders, kinderverzorg(st)ers, onthaalouders,… kunnen stimuleren, helpen, uitdagen, veiligheid en houvast bieden zodat elk kind op eigen tempo op ontdekking kan gaan in de natuur.

Aangezien kinderen wel nog veel buiten spelen in de eigen tuin en in georganiseerd verband, moeten we vooral daar de kans grijpen om natuur en avontuur te bieden aan kinderen.

We moeten dus fysieke ruimte creëren waar kinderen volop in de natuur kunnen spelen, thuis, op school, in de kinderopvang, in de jeugdbeweging, de sportclub, …. Investeren in veilig bereikbare natuurrijke publieke ruimte, waar kinderen in hun vrije tijd, op eigen houtje kunnen gaan spelen, blijft daarnaast even belangrijk.

Bovendien moeten we als volwassenen ook psychische ruimte creëren: ruimte voor kinderen om zelf te ontdekken, om vuil en nat te mogen worden, ruimte om blauwe plekken, bulten en schrammen op te lopen en  eigen plekjes te bouwen uit het zicht van volwassenen. Kleefkruid* voert hier geen pleidooi voor roekeloosheid, wel voor avontuur en verantwoorde risico’s.

Want vraag je aan kinderen wat écht spelen is, dan kiezen ze voor buiten spelen!